توسط : رئیسجمهور رومانی در اظهاراتی درباره برنامه هستهای ایران، بر ضرورت جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای تأکید کرد و گفت موضع بخارست در این زمینه روشن است.
وی با اشاره به وضعیت برنامه هستهای ایران اظهار داشت که ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند و در عین حال بر اهمیت پایبندی تهران به تعهدات بینالمللی خود تأکید کرد.
رئیسجمهور رومانی همچنین خواستار پایبندی ایران به پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) و توافقهای پادمانی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی شد و بر ضرورت ایجاد دوباره سطح بالایی از شفافیت درباره فعالیتهای هستهای ایران تأکید کرد.
تأکید رومانی بر نقش دیپلماسی و نظارت بینالمللی
اظهارات رئیسجمهور رومانی در شرایطی مطرح میشود که موضوع برنامه هستهای ایران همچنان یکی از مسائل مهم در روابط بینالمللی و گفتوگوهای مرتبط با امنیت خاورمیانه است.
در ماههای اخیر، اختلافات میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره سطح دسترسی و نظارت بر برخی فعالیتها و تأسیسات هستهای، بار دیگر در مرکز توجه کشورهای عضو آژانس قرار گرفته است.
در آخرین گزارشهای آژانس نیز بر اهمیت دسترسی بازرسان و امکان راستیآزمایی اطلاعات مربوط به مواد هستهای ایران تأکید شده است. آژانس در یکی از گزارشهای خود اعلام کرده که تداوم محدودیت در دسترسی و از دست رفتن بخشی از اطلاعات مورد نیاز برای راستیآزمایی، نگرانیهایی را در زمینه اجرای توافق پادمانی ایران ایجاد کرده است. (IAEA)
در همین چارچوب، شورای حکام آژانس در سپتامبر ۲۰۲۶ نیز قطعنامهای درباره اجرای توافق پادمانی ایران تصویب کرد که در آن موضوع پایبندی ایران به تعهدات پادمانی مورد توجه قرار گرفته است. (GOV.UK)
ایران همچنان بر استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای تأکید دارد
در مقابل، موضع رسمی ایران طی سالهای گذشته بر این اساس بوده است که برنامه هستهای کشور با اهداف صلحآمیز دنبال میشود و ایران حق استفاده صلحآمیز از فناوری هستهای را طبق معاهدات بینالمللی برای خود محفوظ میداند.
ایران همچنین در واکنش به برخی اقدامات و قطعنامههای اخیر آژانس، نسبت به سیاسی شدن روند نظارتهای هستهای هشدار داده است. در همین رابطه، مقامهای ایرانی در ماه سپتامبر نسبت به پیامدهای فشارهای سیاسی بر روند همکاری با آژانس و آینده پیمان NPT ابراز نگرانی کردهاند.
بنابراین، اختلاف اصلی در شرایط کنونی تنها به اصل استفاده ایران از فناوری هستهای محدود نمیشود، بلکه موضوعاتی مانند سطح دسترسی بازرسان، نحوه راستیآزمایی فعالیتها، میزان شفافیت اطلاعات هستهای و چگونگی ادامه همکاری میان تهران و آژانس نیز در مرکز بحث قرار دارد.
فضای دیپلماتیک جدید در مورد ایران
اظهارات رئیسجمهور رومانی در حالی مطرح شده است که همزمان تلاشهایی برای باز نگه داشتن مسیر دیپلماسی میان ایران و کشورهای غربی در جریان است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز ۲۲ سپتامبر اعلام کرد که گفتوگوها با ایران همچنان ادامه دارد و ابراز امیدواری کرد که در نهایت توافقی میان دو طرف حاصل شود. او در عین حال تأکید کرد که واشنگتن اجازه دستیابی ایران به سلاح هستهای را نخواهد داد.
همچنین مقامهای آمریکایی اعلام کردهاند که امکان گفتوگو با نمایندگان ایران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل وجود دارد، هرچند در زمان انتشار این گزارش دیداری رسمی میان دو طرف برنامهریزی نشده بود.
از سوی دیگر، یک مقام ایرانی به رویترز گفته است که تهران آمادگی دارد در صورت کاهش فشار نظامی و رفع محدودیتهای اعمالشده، مسیر دیپلماسی را دنبال کند و پیشنهادهایی برای پایان دادن به درگیریها از طریق واسطهها به طرف آمریکایی منتقل شده است.
موضع رومانی در چارچوب سیاست اروپایی
رومانی به عنوان یکی از اعضای اتحادیه اروپا و ناتو، موضوع عدم اشاعه سلاحهای هستهای و ثبات منطقهای را در چارچوب سیاستهای امنیتی و خارجی خود دنبال میکند.
موضع مطرحشده از سوی رئیسجمهور رومانی را میتوان در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ موضعی که از یک سو بر جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای تأکید دارد و از سوی دیگر بر اجرای تعهدات بینالمللی، همکاری با نهادهای نظارتی و افزایش شفافیت در برنامه هستهای ایران تمرکز میکند.
در عین حال، طرح این مواضع به معنای بسته شدن مسیرهای دیپلماتیک نیست. در شرایط فعلی، موضوع برنامه هستهای ایران همچنان در کنار مذاکرات و تلاشهای دیپلماتیک میان تهران و کشورهای غربی دنبال میشود و نحوه تعامل ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی میتواند در تحولات آینده نقش مهمی داشته باشد.
اهمیت موضوع برای ایرانیان مقیم رومانی
اظهارات رئیسجمهور رومانی درباره ایران، از آن جهت برای ایرانیان مقیم این کشور اهمیت دارد که رومانی یکی از اعضای اتحادیه اروپا است و مواضع مقامات ارشد این کشور میتواند بازتابی از نگاه بخشی از کشورهای اروپایی به تحولات امنیتی و دیپلماتیک مرتبط با ایران باشد.
با این حال، موضعگیری درباره برنامه هستهای ایران لزوماً به معنای تغییر در روابط روزمره میان مردم دو کشور یا روابط اجتماعی و اقتصادی ایرانیان و رومانیاییها نیست. روابط میان جوامع ایرانی و رومانیایی در حوزههای مختلف آموزشی، تجاری، کاری و مهاجرتی ادامه دارد و تحولات سیاسی در سطح دولتها باید از روابط میان مردم و جامعه مدنی دو کشور تفکیک شود.
جمعبندی
اظهارات اخیر رئیسجمهور رومانی نشان میدهد که بخارست همچنان بر سیاست عدم اشاعه هستهای و اجرای تعهدات بینالمللی تأکید دارد. در مقابل، ایران بر حق استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای و ضرورت برخورداری از حقوق خود در چارچوب معاهدات بینالمللی تأکید میکند.
در شرایطی که همزمان تلاشهایی برای حفظ مسیر گفتوگو میان ایران و غرب در جریان است، میزان همکاری تهران و آژانس، نحوه حل اختلافات پادمانی و امکان ایجاد سازوکاری برای افزایش شفافیت میتواند از عوامل مهم در تعیین مسیر تحولات هستهای و دیپلماتیک ایران در هفتهها و ماههای آینده باشد.
